Le Cancre

Even een nieuw begrip introduceren, in ieder geval bij de meesten van jullie….ik heb er dagelijks mee te maken….


LE CANCRE
Ook nog maar een beetje vocabulaire dan : un ‘cancre’ is een luie, slechte leerling.
Dit woord is een zg. “faux ami” van cancer “kanker”
Zelfs Prévert schreef er een poème over:
Le cancre
Jacques Prévert
Il dit non avec la tête
mais il dit oui avec le cœur
il dit oui à ce qu’il aime
il dit non au professeur
il est debout
on le questionne
et tous les problèmes sont posés
soudain le fou rire le prend
et il efface tout
les chiffres et les mots
les dates et les noms
les phrases et les pièges
et malgré les menaces du maître
sous les huées des enfants prodiges
avec des craies de toutes les couleurs
sur le tableau noir du malheur
il dessine le visage du bonheur

Het blog van Ded (Prachtige woordspeling, wanneer je weet dat le tropique du Cancer de Kreeftskeerkring is…)
Ach….verder is het geen schande, zelfs Einstein schijnt er eentje te zijn geweest

La douleur (Voca-bloc op verzoek)


Op verzoek van René: la douleur
Betekent zowel lichamelijke pijn, als zielepijn (douleur d’amour bijv.) of andersoortig verdriet.
Éprouver une douleur - pijn / verdriet hebben
être sensible à la douleur - kleinzerig zijn
douloureux - pijnlijk
Ons « pijnlijk » in de zin van bijv. een pijnlijk moment zou ik vertalen met pénible
Iemand pijn doen - faire mal à quelqu’un
Iemand opzettelijk pijn doen - faire souffrir quelqu’un (of: torturer)
Iemand verdriet doen - faire de la peine à quelqu’un
Pijn hebben - avoir mal, souffrir
Verdriet hebben - avoir de la peine
Ik heb pijn in mijn buik - j’ai mal au ventre
Misselijk zijn - avoir mal au cœur
Het woord peine betekent vooral moeite, inspanning :
Met veel pijn en moeite - à grand-peine
Moeite hebben om.. - avoir du mal à..
Sans peine - moeiteloos
Peine de cœur - liefdesverdriet
Perdre sa peine - vergeefse moeite doen
Verder kan peine ook straf of boete betekenen:
Peines pécuniaires - geldstraffen
Infliger une peine - een boete of straf opleggen
Het ietwat archaïsche ‘smart’ zou ik vertalen met souffrance, smartelijk (“zij wrong haar handen etc.etc.) met déchirant of tragique
Een smartlap is overigens -ongeveer- une chanson mélo , waarin ‘mélo’ natuurlijk komt van ‘mélodrame’
En zoals altijd: aanvullingen welkom!!!

Savoir vivre (Voca-bloc)


(Op verzoek van Coco)
Na “savoir faire’ -door mij zonder streepje geschreven, omdat het over het werkwoord faire ging- “savoir vivre”: alles weten over vivre.
(ook: met mensen kunnen omgaan)
Zet ik het streepje er wel tussen dan verschuift de betekenis;
Savoir-faire betekent dan handigheid (know-how) en
savoir-vivre wellevendheid
avoir du savoir-vivre – goede manieren hebben
joie de vivre - levensvreugd
vivre betekent in de eerste plaats dus leven
vivre dans le présent - in het heden leven
vivre en paix - in vrede leven
vivre pour ses enfants- voor zijn kinderen leven etc. etc.
vivant - levend, levendig, druk
revivre - herleven
survivre - overleven
la vie - het leven
les vivres - de levensmiddelen
viable - levensvatbaar
draaien we nu de zaakjes om :
het leven
1. la vie, l’existence
2. le tapage. le bruit (« lawaai »)
3. l’activité, le mouvement (« drukte »)
4. la chair vive ( bijv. “ik knip in ‘het leven’ -per ongeluk, natuurlijk!- wanneer ik de
kat zijn nagels knip)
5. dat andere leven: il/elle est prostitué(e)
leef je nog ? – tu es toujours là ?
stil gaan leven – se retires des affaires
van dag tot dag leven – vivre au jour le jour
en zo kan ik nog wel uuuuren doorgaan….
Zoals altijd aanbevolen voor bijzondere weetjes!!!

Roger!! Du café!! (Voca-bloc)


Ik wil deze keer maar eens een heel gewoon woord pakken:
café
Maar zo gewoon is dat niet!!!
Want waar hebben we het over:

of

of

??????
Bij het begin beginnen dus.
Lekker bakkie is toch gewoon une tasse de café. Mais il peut bien vous remonter le moral. Een bakkie troost, dus.
Een koffie met melk of room wordt een café crème, een espresso is un café express; spreek uit als [espressss], wanneer er veel melk in gaat krijg je de bekende café olé……….
Du café flottard – slappe koffie (du jus de chausette…..yeeeeghhh)
Marc du café – koffieprut. Dus : lire le marc du café=…..
Une cafétière – een koffiekan
Recevoir un coup sur la cafétière : een klap op je kop krijgen
Café kan ook een kleur aanduiden: une robe café is een donkerbruine jurk.
“Arriver au café” aan het eind van de maaltijd, bij de koffie aankomen
(noot van de redactie: in Frankrijk drinkt men de koffie ‘s avonds na de maaltijd, dus niet zoals in Nederland, apart; iemand ‘s avonds voor een kopje koffie vragen zal verbaasd wenkbrauwgetrek veroorzaken…)
Een café in de zin van ‘kroeg’ wordt eerder bistrot genoemd. En daar kun je idd ook lekker eten.

Die hele andere betekenis kwam ik bij toeval tegen en is misschien iets voor die mensen die al langere tijd in Frankrijk wonen en het e.e.a. willen bijvijlen
BTW: allerbovenste foto komt van de site van Emily Townsend die prachtige fotocollages maakt, maar dat hadden jullie al gezien. Haar site is een bezoekje waard!

Savoir faire!!! (Voca-bloc)


Heb ik mezelf een probleem op de hals gehaald, nl. het werkwoord faire . Weet bijna niet waar te beginnen, het is een zo alomvattend en veelgebruikt werkwoord.
Eerst de verbuiging dan maar, want dat is het simpelst…
Tegenwoordige tijd.
Je fais, tu fais, il fait
Nous faisons (denk eraan de ‘ai’ hier uitspreken als de ‘e’ in ‘geluk’)
Vous faites
Ils font (harde f goed uitspreken, om verwarring met ‘ils vont’ (zij gaan) te voorkomen.)
Faire betekent in veel gevallen ‘maken’ (bouwen, bakken, veroorzaken etc.) of ‘doen’ (een beroep uitoefenen, een speech houden); de voorbeelden zijn hier eigenlijk te talrijk om op te noemen, maar ik geef toch een paar:
faire une maison, faire le pain, faire une loi, faire pipi, faire la guerre
De meeste problemen levert ‘faire’ op in combinaties die simpel lijken, maar toch iets anders betekenen!
Faire le trottoir betekent echt niet de stoep schrobben, maar ‘op een speciale manier aanwezig zijn op het trottoir’.
Bijzondere toepassingen:
Chemin faisant - onderweg
ça fait deux ans que je ne l’ai pas vu - Ik heb hem sinds 2 jaar niet gezien
ça fait vingt euros – dat is dan 20 euro
Je fais du quarante – ik heb maat 40
Qu’est-ce que cela fait ? – En wat zou dat ?
Cela ne fait rien – dat is niet erg
ça ne se fait pas ! – dat doe je niet, dat hoort niet !
c’est bien fait pour lui ! – Net goed !
Dan hebben we uiteraard nog ‘faire’ in de samenstellingen die een weersgesteldheid aangeven :
Il fait beau/ mauvais; il fait chaud/froid -het is mooi / lelijk weer, het is warm/koud
il fait du vent – het waait
Ik besef terdege dat dit een wel zeer onvolledige lijst is. Ik hou me aanbevolen voor bijzondere aanvullingen!

Het Woord (Voca-bloc. Stichtelijk, deze keer)


Noël
La fête de Noël, voorafgegaan door l’Avent
(Het is officieel le Noël, maar la Noël hoor je ook vaak (vanwege la fête)
(Het plaatje heb ik overigens gekozen naar aanleiding van de gebeurtenissen in Tussaud’s in Londen, waar een kerstgroep werd uitgebeeld door bekende persoonlijkheden)
Noël komt van het oud-Franse Nael, wat weer een verbastering is van het Latijnse (dies) natalis: jour de naissance, geboortedag.
Crèche de Noël – kerststal
Sapin de Noël – kerstboom
Croire au père Noël – être très naïf
Op verzoek: een Nederlands recept (van Rudolph, nee, niet het rendier) voor een buche de Noël die wat alternatief is, een makkelijke traditionele en een Franse traditionele.
Een Kerstkadootje voor de liefhebbers, lees vooral scène 1. De stemmetjes moet je er maar even bij denken!
(prachtig: WISE MAN #1 We were led by a star.
MANDY Or led by a bottle, more like. )

Het Woord (Voca-bloc)


La Tolérance, volgens mijn Robert :
1. le fait de tolérer, de ne pas interdire ou exiger, alors qu’on le pourrait.
Met als voorbeeldzin : « Ce n’est pas un droit, c’est une tolérance »
Voor de niet-zo-francophone lezers : openstaan voor andere denkwijzen (niet verbieden en niet vereisen)
2. attitude qui consiste à admettre chez autrui une manière de penser ou d’agir différente de celle qu’on adopte soi-mêmeAvoir l’esprit large »). Leven en laten leven, dus.
Het tegengestelde van tolérant is borné, jawel, het bekende Nederlandse woord geborneerd

Het Woord van de zondag (voca-bloc)


Het Woord van de zondag is vache.
Vachement applicable – zeer toepasselijk
Déterrer les vieilles histoires – ouwe koeien uit de sloot halen
De Fransen vatten niet de koe, maar de stier bij de horens: prendre le taureau par les cornes, zijn niet zo stom als het achtereind van een koe, maar bête comme un âne
Een rund is un boeuf Uitspreken als de ‘ough’ in het Engelse ‘enough’.
Meervoud is des boeufs, uit te spreken als ‘beu’
Een echt rund is overigens ook een âne. Of een imbécile.
En nooit “pipo koeie” zeggen
Aanvulling van Coco:
Une grosse vache Oftewel une personne obèse.
Une vacherie – Een gemene streek
Chacun son métier et les vaches seront bien gardées -Ieder het zijne.
Pleuvoir comme une vache qui pisse – Pijpenstelen regenen.
Parler français comme une vache espagnole – slecht Frans spreken
(heb ik overigens ook gehoord als parler en petit nègre – praten als Hiawatha (D.))

Het Woord (voca-bloc)


Het lijkt me wel toepasselijk, op een dag als vandaag, dat “Het Woord”
een wat morbider karakter heeft.
Les obsèques, l’enterrement – de uitvaart, de begrafenis (betekent ook –plechtigheid)
Een kerkelijke uitvaartdienst wordt obsèques religieuses genoemd, ook wel office funèbre, de uitvaartstoet un cortège funèbre
Een begraafplaats is une cimétière en wat nog wel eens tot verwarring wil leiden: pompes funèbres de begrafenisonderneming. (Pompe betekent in dit geval pracht en praal, denk ook aan ons eigen pompeus.)
De ‘aanzegger’ waar een van onze stamgasten het eerder deze week over had (Peter?) is een employé van de pompes funèbres qui annonce le décès (het overlijden), de annonciateur. Uiteraard komt het vaker voor dat je het leest in de krant, in de rubrique nécrologique.
Een natuurlijke dood sterven – mourir de sa belle mort, mourir dans son lit
In het harnas sterven – mourir debout
De laatste rustplaats – la dernière demeure
De dood wordt soms ook wel heel mooi le grand voyage genoemd
Speciaal voor B.:
De pijp aan Maarten geven – passer l’arme à gauche (passer par les armes betekent overigens fusilleren)
Zijn laatste pijp roken -casser sa pipe
il était vraiment le dernier de son espèce !
kon het niet laten :
Rouwrand aan je nagels – avoir les ongles en deuil

Des légumes


Ik had het laatst over spruitjes, zal wel de ultieme Hollandse groente zijn, blèèèh. Persoonlijk vind ik ze -nèt beetgaar- nog wel te pruimen in combinatie met kastanjes.
Hierbij wil ik een aloude gewoonte nieuw leven inblazen: HET WOORD!!!
In het prille begin van dit log startte Krek. het café vaak met de proclamatie van een bijzonder Frans woord.
Omdat de benaming van diverse groenten nogal wat verwarring teweeg kan brengen, geef ik hier een lesje in groentekunde. Zodat je nooit meer het verkeerde bestelt!
Spruiten: choux de Bruxelles
Witlof ( ook wel Brussels lof): endives
Andijvie: chicorée

Het laatste is hetzelfde als het Nl. cichorei (in het Frans ook wel barbe-de-capucin genoemd)

Saint Nicolas


Le jour de Saint-Nicolas
De décembre est le moins froid.
Neige de Saint-Nicolas
Donne froid
Pour trois mois.

Tis maar dat je het weet……
Ik ben maar weer eens aan het googlen geslagen:
Het is geen vreemdeling in Frankrijk, zeker niet in het noorden en oosten.
Franse liedjes vind je hier. Aparte site, trouwens.
Vooral dat:” Look here comes the steamboat”

Handig opstapje


Ik weet het: SAAAAAAI, maar wel handig!
Van hogerhand opgestelde lijst van alle afkortingen.
Altijd handig, wanneer je officiële documenten hebt en het woordenboek helpt niet (genoeg). Dit is de meest complete lijst. En nog 1, voor het geval de 1e niet voldoet. En tot slot een online woordenboek.
Voor afko’s, wel te verstaan Met nadruk op de nieuwste “aanwinsten” op het gebied van pc-taal en gsm-taal.

Niet boos worden


Dit is wel even doorbijten voor diegenen die het Frans nog niet zo machtig zijn.
Aanleiding was de opmerking van Krek over christendom en moslim, en vervolgens kwam ik met mijn rijmpje over de paus en Krek met zijn grapje over de vlieger.
Ik heb inmiddels wat verder gezocht.
We hebben het hier over homoniemen, woorden die dezelfde klanken hebben, maar wat anders betekenen:
Definitie:
Holorime : suite de deux vers dont toutes les syllabes riment.
Homonyme : des mots qui se prononcent de la même manière sont homonymes.
Komt ie :
Poème holorime
Un poème holorime est un poème constitué de vers entièrement homophones ; c’est-à-dire que la rime est constituée par la totalité du vers, et non pas seulement par une ou plusieurs syllabes identiques à la fin des vers comme dans la rime « classique ». Le premier sonnet holorime du monde est l’œuvre de Jean Goudezki (18866-1934), daté de 1892 et dédié à Alphonse Allais. Il s’intitule « Invitation » et a été écrit au célèbre cabaret du Chat Noir à Paris.
Exemples :
« Par le bois du Djinn, où s’entasse de l’effroi,
Parle! Bois du gin! … ou cent tasses de lait froid. », Alphonse Allais
« Gall, amant de la Reine, alla, tour magnanime,
Galamment de l’arène à la tour Magne, à Nîmes. », Marc Monnier
Nog een voorbeeld :
L’esprit des mots
L’ holorime est aussi un mini poème de deux vers, mais dont la rime est complète, je veux dire par là qu’elle prend toute la longueur du vers :
Au Café de la Paix, grand-père, il se fait tard
Oh ! Qu’a fait de la pègre en péril ce fêtard ? (L. Reymond)
L’holorime n’étant que la version poétique de l’homophone, la chasse est ouverte (voir plus bas les titres de films). Mais l’homophone diffère en ceci du jeu de mot qu’il se prépare, alors que ce dernier doit sortir complètement à l’instinct. Exemples :
Epaminondas –> Ai pas mis nom d’as
CD-ROM à Michel –> C’est des romanichels
Montserrat Caballé –> Mon Chirac a baillé (oulipo)
Voor die mensen die houden van taalspelletjes: heel leuk. Anderen: sla het maar over.
En voor de diehards is er deze
En die vind ik ook mega-moeilijk